Nederland gidsland in

open access

Na zestien maanden onderhandelen is Nederland het snelst groeiende open acces-land ter wereld. Met grote (internationale) uitgevers als Springer, Sage en Elsevier worden betekenisvolle stappen gezet om wetenschappelijk onderzoek voor iedereen online toegankelijk te maken. Mondiaal worden wij zelfs gezien als een ‘change agent’, een gidsland.

Who takes the Plunge?

 

Van 19 tot en met 25 oktober vindt de internationale Open Access Week plaats. Tijdens deze week worden er over de hele wereld evenementen georganiseerd waar open access een rol speelt. Ook in Nederland zijn er diverse symposia, workshops en debatten, zoals het debat in Nijmegen ‘Who takes the Plunge?’, onder leiding van Martijn van Calmthout. Centraal staan vragen als: ‘Wie bepaalt de regels van het spel als het gaat om Open Access’ en ‘Wat zijn de dilemma’s voor onderzoekers, editors en bestuurders?’ Moet publiek gefinancierd onderzoek niet sowieso voor iedereen toegankelijk zijn? Kan het huidige publicatiesysteem op de schop? Wat zijn de voor- en nadelen van Open Access en wat komt erbij kijken om het systeem te laten werken? Via stemkastjes mag het publiek zijn mening geven.

Bron: @Radboud_Uni

Bron: VSNU

Uitgeverij Wiley

aan boord

 

Uitgeverij Wiley en de Nederlandse universiteiten bereiken in mei 2015 een akkoord over open access. De partijen gaan samenwerken om het vrij toegankelijk maken van wetenschappelijke artikelen te vereenvoudigen. De ervaringen die hiermee worden opgedaan vormen de basis voor verdere onderhandelingen over open access vanaf 2016.

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek worden gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften. Voor deze tijdschriften gelden hoge abonnementskosten, waardoor alleen kapitaalkrachtige instellingen als universiteiten en ziekenhuizen daar toegang toe hebben. Andere geïnteresseerden – leraren, patiënten, beleidsmakers of MKB-bedrijven – hebben geen vrije toegang.

De VSNU is een warm voorstander van open acces. Publiek gefinancierd onderzoek moet vrij toegankelijk zijn, luidt de stellingname. Dergelijke publicaties bereiken namelijk een groter publiek en worden doorgaans meer geciteerd. Bestuurders van universiteiten voeren namens de VSNU onderhandelingen met acht grote uitgevers. Wiley is de eerste die aan boord is om voor open access grote stappen te maken.

 

Toch een akkoord

met Elsevier

 

Zijn in 2018 30% van de Elsevierartikelen van Nederlandse auteurs open acces beschikbaar? Als het aan de universiteiten ligt gaat dat lukken. De reden voor dit optimisme: er is na lang onderhandelen toch een overeenkomst met deze wetenschappelijke informatieaanbieder.

Met Elsevier verlopen de onderhandelingen over open access het hele jaar door moeizaam. Maar eind 2015 ligt er toch een principeakkoord. De komende tijd worden de details van de driejarige overeenkomst, die in 2016 van start gaat, afgerond.

“We zijn tevreden met deze overeenkomst die voorziet in een duurzame transitie naar open access”, aldus prof. Gerard Meijer, hoofdonderhandelaar namens de VSNU en voorzitter van de Radboud Universiteit Nijmegen. “Hierdoor houden wetenschappers toegang tot Elseviertijdschriften en het biedt ze de mogelijkheid om in een selectie van die tijdschriften open access te publiceren. De universiteiten streven ernaar dat in 2018, het derde jaar van de overeenkomst, 30% van de Elsevierartikelen van Nederlandse auteurs open access beschikbaar is, dit akkoord maakt dat mogelijk. Dit is echt geweldig nieuws en een ‘big deal’ voor open access.”

 

Statements op video pakken vooroordelen aan

 

Verschillende wetenschappers maken om verschillende redenen een statement voor open acces in de vorm van een video-boodschap. Zoals Gerard Meijer over het belang van open access. Bekijk ook de video-statements van Marcel Levi over de financiële aspecten van open acces  en van Patti Valkenburg. Zij rekent af met een aantal vooroordelen over open access. Bijvoorbeeld dat dit zinloos zou zijn omdat het publiek de publicaties toch niet zou begrijpen. “Onzin”, stelt zij. “In Nederland is veertig procent van de bevolking hoog opgeleid en dus prima in staat om onze onderzoeksresultaten te begrijpen.”

Bron: VSNU

Bron: Nature

‘Netherlands is leading’

 

‘The Netherlands is leading what it hopes will be a pan-European effort in 2016 to push scholarly publishers towards open-access (OA) business models: making more papers free for all users as soon as they are published’. Aldus een artikel in Nature over de Nederlandse pogingen om wetencshappelijke publicaties via open access publiek toegankelijk te krijgen.

Naast intensieve onderhandelingen met grote internationale uitgevers van wetenschappelijke tijdschriften staat het thema open access vaak centraal in verschillende debatten op universiteiten, maar ook internationaal zet Nederland de discussie goed op de kaart. In Europa is het een terugkerend thema in de overleggen met universiteiten uit andere landen en het thema staat prominent geagendeerd tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap in 2016. Het leidt ook tot veel internationale mediaverzoeken en verschillende landen komen bij de VSNU op bezoek om meer te horen over de Nederlandse strategie.

In de media